Vertaalwerk

Vertalen van tekst kan via Google Translate en andere online diensten. Gratis en voor niets. Hoewel de resultaten van vertaalautomaten steeds beter worden, blijft het eindproduct een magere benadering van de brontekst. Dat levert soms uiterst vermakelijke constructies op. Aardig om te zien, maar gevaarlijk als het gaat om officiële documenten. Vooral handleidingen van apparaten, die immers verplicht in de landstaal moeten worden verstrekt, staan soms krom van de vertaalfouten. De wetgever stelt geen eisen aan de kwaliteit van de vertaling en het toelaatbare aantal fouten. Er zijn zelfs voorbeelden van voor productieprocessen cruciale technische onderdelen en systemen, vervaardigd in Oost-Azië, die door een importeur worden voorzien van door de computer geproduceerde documentatie. Dat is voordelig en snel, maar allesbehalve verantwoord. Dergelijke documenten zijn weliswaar geen wereldliteratuur en hoeven dus niet aan esthetische eisen te voldoen, maar ze moeten wel juist en eenduidig zijn. Juist gebruik van een product, goede opslag, – montage en het naleven van onderhoudsvoorschriften stelt elke fabrikant als voorwaarde. Niet alleen vanwege de garantievoorwaarden, maar ook om de veiligheid te borgen bij de toepassing van hun product. Dan moet die fabrikant ook zorgen voor goede productdocumentatie. Je hoeft geen veiligheidskundige te zijn om bij een willekeurig product enkele scenario’s te bedenken waarbij explosies, vergiftigingen, ongevallen met letsel of schade aan gebouwen, voertuigen of installaties optreden bij verkeerd gebruik. Als een slachtoffer of benadeelde dat toe kan schrijven aan gebrekkige of foutieve documentatie dan ligt de dagvaarding al snel in de brievenbus van de leverancier.

Technische documentatie in Simplified English

Gelukkig is het niet allemaal kommer en kwel. Sinds begin jaren tachtig heb ik al mogen bijdragen aan prachtige documenten, deugdelijk geïllustreerd en met doordachte teksten in correct en begrijpelijk Nederlands of in Simplified English, hoewel die term en de bijbehorende woordenlijsten, grammaticale eisen en stijlvoorschriften nog het exclusieve domein waren van onze nationale vliegtuigbouwer Fokker. Later is dat de standaard geworden in de internationale luchtvaartindustrie. Ook buiten die branche zijn de inzichten doorgedrongen en hebben grote fabrikanten hun basisdocumentatie in Simplified (Technical) English laten opstellen of hebben vertalers vergelijkbare richtlijnen gehanteerd. Er werden stijlgidsen opgesteld en woordenlijsten gehanteerd. Technisch vertalers kregen te maken met kwaliteitsmanagementsystemen en moesten inhoudelijk deskundige moedertaalsprekers zijn. Zo werd de Angelsaksische piloot vertaler.

Vertalingen van Technisch Tekstwerk

Opdrachtgevers moeten zich altijd de vraag stellen welk doel een tekst dient en aan welke eisen die moet voldoen. Ik ben de eerste om daarover mee te denken. Voor teksten met een juridisch doel kan het noodzakelijk zijn een beëdigd vertaler in te schakelen (dat ben ik niet) en een jurist in te schakelen voor een inhoudelijke review. Voorts geldt dat proeflezing door een moedertaalspreker (niet de vertaler zelf) een hoop onjuistheden en ongebruikelijke formuleringen aan het licht brengt. Herlezing door een derde loont altijd. Ik vertaal graag technische tekst vanuit het Engels, Duits en Frans naar het Nederlands, waarbij het zwaartepunt ligt bij de technische juistheid. Ook een inhoudelijk deskundige zal aan de tekst kunnen zien dat die door iemand met verstand van zaken is opgesteld. Ik ben niet de enige technisch vertaler, maar ik heb wel de wezenlijke interesse in techniek die elders nogal eens ontbreekt. Teksten die vaak veel goedkoper door de computer of door niet-technische vertalers zijn opgesteld veroorzaken menigmaal kromme tenen bij de doelgroep. Dat gevoel straalt af op de leverancier of uitgever van de tekst. Bovendien komen er ongelukken van.

img4