Werkwijze

img_6778Hoe klanten ook bij mij terechtkomen, ze hebben gemeen dat ze verlegen zitten om geschreven tekst. Meestal is dat tekst voor een brochure, een handleiding, een artikel in een tijdschrift of een persbericht. Ze hebben de drempel al genomen om mij te benaderen met het verzoek of ik even ergens met een frisse blik naar wil kijken of iets wil maken. Uiteraard kan ik dat, desnoods from scratch. Soms krijg ik opdrachten waarbij de doelgroep nog nauwelijks is vastgesteld en de inhoud zó breed omschreven dat er eigenlijk een vergadering aan vooraf dient te gaan om de koers vast te stellen. Er moet bijvoorbeeld nog worden bepaald wat voor product het moet worden, voor wie het bedoeld is en welk medium er wordt gebruikt. In een dergelijk geval blijkt soms dat de partijen aan (de interne) tafel zeer uiteenlopende ideeën hebben, waar onderling nog niet over is gedebatteerd en geen consensus over bestaat. Ga er maar aan staan. Op vergaderingen zit degene die mij belt doorgaans niet te wachten en de collega’s kunnen hun tijd ook wel beter gebruiken. Geen bezwaar: ik heb weinig nodig en ben niet snel uit het veld te slaan. Schiet wat in mijn mail, bel me met een verzoekje en – hoe vaag de opdracht ook is –  ik begin te bewegen.

Het bepalen van de koers

Waar ik me in de loop der jaren in heb bekwaamd is het op grond van soms zeer summiere informatie zelfstandig inschatten van doel, diepgang en de gewenste strekking van een tekst. Bij gebrek aan sturing maak ik  – met minimale input – een concepttekst en laat die los op de klant. Dat kan verbluffend snel tot resultaat leiden: uit reacties leid ik vervolgens af of ik de spijker op de kop sla of juist de plank volledig mis. Zelf heb ik doorgaans al een aardig gevoel bij wat de doelgroep graag leest, wat boeit en op welk ‘niveau’ ik me moet richten. Het bepalen van het referentiekader is een soort impliciet proces, dat plaatsvindt bij het doornemen van een bestaande website, het voeren van een (vaak heel gezellig) telefoongesprek met de communicatiefunctionaris of met een inhoudelijk deskundige. Of een combinatie daarvan. Bij langere teksten stel ik een tussentijdse terugkoppeling zeer op prijs. De opdrachtgever mag dan even met zo min mogelijk reserves schieten op een paragraaf of een hoofdstuk, zodat ik mijn koers zo nodig kan bijstellen. In het zeldzame geval dat ik niet kan bepalen welke kant het op moet of als het echt niet resoneert, dan staat het de opdrachtgever vrij om te bedanken voor mijn dienstverlening. No hard feelings. Maak van het hart vooral geen moordkuil.

Waarom een externe tekstschrijver?

Het is niet iedereen gegeven om ‘even’ een kernachtig betoog op papier te zetten: het slingert niet elke mens vanzelf uit de pen. Een opdracht tot het schrijven van wat voor tekst dan ook kan leiden tot frustratie, blokkades en een complete white out, waarbij het denkproces vastslaat. Het is het gevoel dat bijna iedereen kent die ooit verplichte opdrachten heeft gehad, zoals ‘schrijf een opstel’, ‘houd een spreekbeurt’ of ‘schrijf een (Sinterklaas)gedicht’. Voor menigeen is er niets beklemmender dan een leeg vel papier of een maagdelijk Word-document. Onder dit type mens zijn verrassend veel technici te vinden. Aan collega’s uitleggen waar ze mee bezig zijn gaat ze goed af, maar het zelf opschrijven wordt ervaren als een straf of als een complete onmogelijkheid. Nog een argument waarom een ‘bronpersoon’ of een organisatie baat heeft bij een externe copywriter is het risico dat veel context bekend wordt verondersteld en dat jargon soms juist minder bekend is dan verondersteld. Een verhaal begint daardoor niet bij het begin waar dat wenselijk zou zijn of het sluit niet aan bij het referentiekader van de doelgroep. Dat kan een gemiste kans zijn. Soms moet de spreker dus even terug naar de basis. Het doseren van die basis en het beschrijven van de context kan een extern auteur vaak beter dan een inhoudelijk expert. Laat mij een interview afnemen en ik stel die basisvragen, speel soms de advocaat van de duivel (dat kan de klant namelijk ook) en dwing de geïnterviewde naar de essentie. Pas als ik het begrijp kan ik het de lezer uitleggen. Er zijn veel misvattingen en wanbegrip, vooral in het schemergebied tussen techniek en taal waar ik in opereer. Geen ervaring met tekstdichters? Try me.

img4